21 Haziran 2020

Dijital Ebeveynlik Nedir? Nasıl Olunur?

Dijital bir dünyada yaşadığımız şu günlerde televizyon kanallarında, kitap kapaklarında ya da uzmanlar tarafından yapılan açıklamalarda dijital ebeveynlik kavramını sık sık duyuyoruz. Telefon, tablet, bilgisayar, çizgi filmler, konsol oyunları derken kocaman bir evren haline gelen dijital dünyada ebeveyn olarak nasıl bir yol izleyeceğimiz de aklımıza takılıyor. Çocuğumuz biraz fazla televizyon izlediğinde ya da sıkı bir bilgisayar oyunu bağımlısı olduğunda ne yapacağımızı bilemez duruma gelebiliyoruz. Hepimizin evlerinde yaşanan bu tür sorunları kökten çözmenin yolu ise dijital ebeveynlikten geçiyor.

Peki, nedir bu dijital ebeveynlik?

Ebeveyn kelimesi anne ve baba anlamına gelir. Bu kelimenin bir diğer anlamı da rehberlik eden ve yol gösteren kişiler manasındadır. Dijital ebeveynlik de ikinci anlamdan yola çıkarak dijital dünyada çocuğa rehberlik eden, çocuğa teknolojileri nasıl kullanacağı konusunda bilgi veren kişiler demektir.

Dijital Ebeveyn Nasıl Olunur?

Dijital dünya son 10-15 yılı kapsayan bir süreç içerisinde kendini göstermeye başladı. Yani anne babalar olarak çoğumuzun çocukluğunda bulunmayan bu dünya bizlerin gençlik ve ya yetişkinlik döneminde ortaya çıktı. Hatta bazılarımızın ileri yetişkinlik dönemine denk gelen teknolojik gelişmeler, adapte olma sürecimizi olumsuz etkiledi diyebiliriz. Dijital ebeveynlik gibi bir rol üstlenmek ise bizlere oldukça zor gelen bir durum gibi görünmeye başladı.

Çocuklarımız Dijital Dünyanın Bir Parçası!

Bizler anne babalar olarak teknolojik ürünler içerisinde büyümedik. Örneğin çoğumuz antenli telefonların yeni çıktığı dönemi görmüş nesilleriz. Ancak çocuklarımız dokunmatik telefonların olduğu, görüntülü konuşmaların yapıldığı bir dönemde dünyaya geliyorlar. Daha minicik gözleri ile çiçekleri, böcekleri görmeden telefon ekranından yakın akrabalarını görmeye başlayabiliyorlar. Hal böyle olunca çocuklarımız dijital dünya ile iç içe bir yaşam sürmeye başlıyor.

Dijital ebeveyn olabilmek için öncelikle bilmeniz gereken en önemli konu çocuğunuzun teknoloji ile yaşadığını görmek olacaktır.

Bebeğinize aldığınız oyuncaklar kadar sıradan bir durum haline gelen tablet- televizyon- tablet üçlüsü ile aslında çocuğunuzu dijital hayatla kardeş kardeş büyütüyorsunuz. Çocuk bu tür cihazlara, görüntülü konuşma, video izleme gibi pek çok duruma aşina bir şekilde büyüyor. Bu durum ise onların dijital dünyaya bir oyuncak gibi bakmalarına neden oluyor. Çünkü telefon- tablet ya da televizyon çok küçük dönemlerden beri gördükleri bir eşya.

Dijital ebeveynlik düşüncesinin temelinde ise çocuğun bulunduğu bu ortamı kabul etmekle başlıyor. Kendi çocukluğumuza giderek bizim zamanımızda bu yoktu düşüncesi ile hareket etmek sadece teknolojiyi ötelemek anlamına geliyor. Dijital ebeveynlik ise çocuğu yaşadığı dönemle bir bütün olarak görerek sorunları halletmek anlamına geliyor.

dijital rehberlik
dijital rehberlik

Dijital Dünyayı Öğrenin!

Dijital dünyada aynen bir televizyon ya da bir çamaşır makinesi gibi nasıl kullanılacağı bilinmesi gereken birçok alandan oluşuyor. Şöyle durup bir düşünün biz hiç çamaşır makinesinin içerisine bulaşıklarımızı koyarak yıkıyor muyuz? Tabi ki herkes bulaşıklarını bulaşık makinesine özenle diziyor. İşte dijital dünyada aynen böyle. Bu dünyada neyi nasıl kullanmanız gerektiğini bilmeniz gerekiyor.

Elinizdeki telefondan örnek verecek olursak eminim kameralı, Whatsapp, Facebook, Google gibi farklı kullanım alanları olan bir cihaza sahipsiniz. Peki, bu telefonla neler yapabilirsiniz?

  1. Fotoğraf- video çekebilirsiniz.
  2. Birilerini arayarak konuşabilir, mesaj atabilirsiniz.
  3. Sosyal medya üzerinde gezinerek gündemi takip edebilirsiniz.
  4. Aklınıza takılan konular hakkında araştırmalar yapabilirsiniz.
  5. Oyun oynayabilirsiniz.

Listeyi uzatmamız elbette ki mümkün. Ancak burada dikkat edilecek olan nokta siz bu cihazı ne kadar tanıyor ve ne kadar kullanıyorsunuz. Bazı ebeveynler henüz bu cihazları nasıl kullanacağını dahi bilmediği için çocuklarına bu konuda yönlendirici bir rol üstlenemiyor.

Sosyal Medya Detoksu İle Hayata Zaman Ayırmak İçin Tıklayın!

Tüketici Değil Üretici Olmaya Özendirin!

Dijital dünya üzerinde bulunan oyunlar, videolar ve daha pek çok ilgi alanı tüketim amaçlı hazırlanmış çalışmalardır. Yani çocuklar zaten hazır olan videoları izleyerek dijital dünya üzerinde sadece tüketici bir rol ile hareket etmiş olur. Ancak kendisi video çekerek insanlara faydalı bilgiler veren bir çocuk düşünürsek bu çocuk dijital dünyada üretici bir rol üstlenmiş olur. Bizlere düşen görevde çocuklarımıza üretici konumunda olabilecekleri bir dijital dünya oluşturmaktır.

Çocuklara Dijital Üreticilik Nasıl Kazandırılır?

  1. Telefonla harika resimler ve videolar çekilebilir.
  2. Bilgisayar üzerinden kodlama eğitimi alınarak yenilikçi kodlamalar yapılabilir.
  3. İnternet üzerinden etkileyici kitaplar, hikayeler, günlükler yazılabilir.
  4. Özel tasarım programları üzerinden logo, web tasarım, grafik oluşturma, animasyon görsel hazırlama gibi yüzlerce farklı çalışma yapılabilir.
  5. Farklı yetenekleri olan çocuklara bu yetenekleri ile ilgili çalışmalar hazırlayarak sosyal medya üzerinden sunmaları tavsiye edilebilir.
dijital ebeveynlik nedir
dijital ebeveynlik nedir

Cezalandırma ve Kısıtlama Yerine Bilinçlendirin!

Çocuklarımız çoğu zaman teknoloji ile gereğinden fazla zaman geçiriyor olabilir. Hatta bazı çocuklarda yemek yeme, duş alma gibi önemli hayati ihtiyaçların dahi ertelendiği bağımlılık düzeyine varmış davranışlar görülebilir. Bütün bu durumlarda çocuklara teknolojiyi yasaklamak ya da kısıtlamak ebeveynler için çözümmüş gibi görünebilir.

Dijital ebeveynlik ya da diğer adıyla dijital rehberlik bir cezalandırma ya da kısıtlama yöntemi içermez. Çocuk zihni hayatta normal bir durum gibi karşısına çıkan video izleme, oyun oynama gibi bir aktiviteden men edildiğinde anne babayı suçlamaya başlar. Aynı şekilde kısıtlanmış olan çocuklarda da teknoloji kullanımında aşırıya gittiği için kısıtlama yaşadığı yönünde değil anne- babanın onu engellediği düşüncesi oluşacaktır. Psikolojik açıdan çocuğu dijital dünyadan uzaklaştırmayan bu davranış biçimi çocuğu anne-babasından uzaklaştırmaya başlar.

Sosyal Medyada Çocuk İstismarı Yapıyor Olabilir Misiniz?

Çocuklarımız Teknolojiyi Nasıl Kullanmalı?

  1. Çocuklarımız teknolojiyi uzun süreli ya da aralıklı bir şekilde kullanıyor olabilir. Dijital ebeveynler olarak bizler; çocuklara teknoloji kullanımında süreye dikkat etmelerini hatta kendilerinin bir süre sınırı belirlemelerini isteyebiliriz. Teknolojik cihazlar üzerinden yapabilecekleri üretici teknoloji kullanımına yönelik etkinlikleri artırabiliriz.
  2. Dijital dünyada yapılan paylaşımların diğer insanlara açık birer gönderi haline geldiğini ve bu dünyada paylaşım yapıldığında kendilerini milyonlarca insanın göreceği yönünde bilgiler verebiliriz.
  3. Çocuğun teknolojik cihazları kullanım açısından kendisini değerlendirmesini isteyerek fazla olan kullanımları görmesini sağlayabiliriz.
  4. Teknolojik cihazlar üzerinden oynanan oyunlara alternatif ev içi oyunlar belirleyerek oynayabiliriz.
  5. Dijital dünyadaki kullanımlarda ebeveyn ve çocuk olarak birlikte zaman geçirerek genel olarak kullanım denetimini elde tutabiliriz.

Üretici dijital kullanımlarda çocuklara süre engeli koymak çocuğun çalışma düzenini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle üretici kullanımlarda daha esnek olunabilir.

SHARE:
TEKNOLOJİ One Reply to “Dijital Ebeveynlik Nedir? Nasıl Olunur?”
serifetanc

COMMENTS

One comment on “Dijital Ebeveynlik Nedir? Nasıl Olunur?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir